U houdt een antieke ring tussen uw vingers, gevonden in een familiejuwelenkistje. Binnenin de ring trekt een piepklein gegraveerd merkteken uw aandacht. Het is niet de adelaarskop die u al eens op Franse sieraden hebt gezien. Het symbool is anders: misschien een cijfer, misschien een letter in een ongebruikelijk kader. Waarschijnlijk gaat het om een buitenlands goudkeurmerk, en dat leest u niet volgens dezelfde regels als het Franse systeem.
Buitenlands goudkeurmerk of invoerkeurmerk: twee merken, twee functies
Voordat u de herkomst van een antiek sieraad probeert te achterhalen, moet u onderscheid maken tussen twee soorten merken die soms op hetzelfde stuk voorkomen. Het oorspronkelijke keurmerk is aangebracht in het land waar het sieraad is gemaakt. Het geeft doorgaans het gehalte van het metaal aan (het aandeel zuiver goud) en soms ook de identiteit van de maker.
Het invoerkeurmerk is daarentegen een Frans merkteken. Het is aangebracht door de keuringsdiensten toen het sieraad het land binnenkwam. De aanwezigheid ervan betekent dat het in Frankrijk officieel is gecontroleerd.
Een buitenlands keurmerk op zichzelf garandeert niet dat het gehalte aan de Franse wettelijke eisen voldoet. Het Franse invoerkeurmerk bevestigt dat het sieraad aan de lokale wetgeving voldoet. Een antiek sieraad kan alleen het oorspronkelijke keurmerk dragen, zonder invoerkeurmerk, als het nooit via het officiële circuit is ingevoerd. Dat betekent niet dat het namaak is.
Om een buitenlands goudkeurmerk op een antiek sieraad beter te herkennen, moet u eerst weten welk keurmerksysteem het land van herkomst gebruikt, want elke juwelentraditie heeft haar eigen codes.
Gehalte in karaat en duizendsten: de gegraveerde cijfers ontcijferen
U hebt een getal op uw sieraad gevonden: 750, 585, 375, of 18K, 14K, 9K. Deze aanduidingen betekenen hetzelfde, maar worden per land anders weergegeven.
Het duizendstenstelsel is gebruikelijk op het Europese vasteland. Het getal 750 betekent dat de legering 75% zuiver goud bevat. Het karaatstelsel wordt gebruikt in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en een groot deel van het Midden-Oosten. 18-karaats goud komt overeen met 750 duizendsten.
Dit zijn de meest voorkomende equivalenten op buitenlandse antieke sieraden:
- 750 of 18K: 75% zuiver goud, het meest gangbare gehalte in de Europese en Midden-Oosterse juwelierskunst
- 585 of 14K: 58,5% zuiver goud, veelvoorkomend in Duitsland, Nederland, Scandinavië en de Verenigde Staten
- 375 of 9K: 37,5% zuiver goud, veelvoorkomend in het Verenigd Koninkrijk en Australië; dit gehalte wordt in Frankrijk niet als goud erkend
- 916 of 22K: 91,6% zuiver goud, traditioneel in India, de Golfstaten en de Maghreb
Een antiek sieraad met de aanduiding 14K bevat niet evenveel goud als een sieraad met het keurmerk 18K, ook al zijn beide authentiek. Het gehalte bepaalt rechtstreeks de waarde van het metaal in het sieraad.
De meest voorkomende symbolen en vormen van buitenlandse keurmerken
In tegenstelling tot het sterk gereglementeerde Franse systeem met dierfiguren (adelaar, uil, schelp), verschillen buitenlandse keurmerken sterk per land. Sommige gebruiken symbolen, andere bestaan alleen uit cijfers of letters.
In het Verenigd Koninkrijk is het systeem van hallmarks oud en gestructureerd. Een Engels sieraad kan vier verschillende keurmerken dragen: het symbool van het keuringskantoor (een anker voor Birmingham, een luipaard voor Londen), een datumletter waarmee het productiejaar kan worden bepaald, het gehalte in karaat en het keurmerk van de maker.
Met Britse hallmarks kunt u een sieraad tot op het jaar nauwkeurig dateren. Dat is een groot voordeel bij de taxatie van een antiek stuk.
In Italië heeft het keurmerk de vorm van een ster, gevolgd door een provincienummer en een fabrikantscode. In Duitsland staat er vaak een eenvoudig getal (585 of 750), vergezeld van een halve maan en een kroon, het historische keurmerk van het Duitse keuringskantoor. In de Verenigde Staten bestaat er geen officieel keurmerk van de staat: de fabrikant vermeldt zelf het karaatgehalte, waardoor controle minder zekerheid biedt.
In de Maghreb bevatten keurmerken soms Arabische inscripties en cijfers in duizendsten. 18-karaats goud is er het gebruikelijke gehalte voor trouwsieraden en traditionele sieraden.
De waarde van een antiek sieraad met een buitenlands keurmerk schatten
Het keurmerk geeft een eerste aanwijzing over het gehalte van het metaal, maar de doorverkoopwaarde hangt af van het gekozen verkoopkanaal, niet alleen van de goudprijs. Een omgesmolten sieraad wordt betaald op basis van het gewicht aan fijn metaal. Een sieraad dat als antiek of gesigneerd stuk wordt verkocht, kan aanzienlijk meer opbrengen.
Voor een correcte schatting zijn drie zaken van belang:
- Het werkelijke metaalgehalte, bevestigd met een professionele test (toetssteen, röntgenfluorescentie) en niet alleen afgelezen van het keurmerk
- Het gewicht van het sieraad, dat de intrinsieke waarde van het edelmetaal tegen de dagkoers bepaalt
- De historische of esthetische waarde van het stuk: periode, signatuur, zeldzaamheid van het model en staat van bewaring
Een versleten of deels uitgewist keurmerk betekent niet dat een sieraad waardeloos is. Een onleesbaar merkteken geeft geen uitsluitsel over het metaal. De merktekens kunnen door tientallen jaren dragen zijn weggesleten of tijdens een reparatie zijn beschadigd. Een juwelier met een röntgenfluorescentieapparaat kan de exacte samenstelling analyseren zonder het sieraad te beschadigen.
Vermijd thuistests met zuur op een antiek sieraad dat mogelijk waardevol is. Zo’n test laat sporen achter en kan de waarde verminderen van een stuk dat een zorgvuldiger expertise verdient.
Sinds de ordonnantie van 20 december 2023 zijn de regels voor edelmetalen overgeheveld van het Franse algemene belastingwetboek naar het Franse Wetboek van Koophandel. Deze wijziging is vooral van belang voor professionals, maar onderstreept dat een antiek sieraad laten taxeren door een gekwalificeerde professional de betrouwbaarste stap blijft voordat u besluit het te verkopen. Wie als particulier zonder expertise verkoopt, loopt het risico een zeldzaam stuk te laag in te schatten of een sieraad te hoog te waarderen terwijl het keurmerk niet overeenkomt met het werkelijke metaal.
